Bệnh Cơ Tim Phì Đại

Để dễ hình dung, tim giống như một cái bơm để tống máu đi "tưới" khắp cơ thể. Những mạch máu sẽ là các đường ống dẫn nước, hẹp một “đường ống” đã phức tạp, có thể gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tắc mạch chân ... Nhưng các bạn thử hình dung, việc cơ tim phì đại giống như bị hẹp luôn tại nguồn, nghĩa là ngay từ "họng" máy bơm. Việc đưa máu ra ngoài bị giảm, áp lực trong buồng tim tăng tỷ lệ thuận với mức độ hẹp - tình trạng giống như hẹp van Động Mạch Chủ, một bệnh lý rất nguy hiểm có thể dẫn đến suy tim nặng, thậm chí đột tử.

Các thuốc kinh điển được sử dụng trong bệnh cơ tim phì đại là chẹn kênh bêta và chẹn kênh can xi (trong trường hợp không dung nạp chẹn Bêta). Ngoài ra là các thuốc chữa triệu chứng (loạn nhịp, đau ngực suy tim ...). Vậy nhưng tất cả đều có tác dụng phụ, nhất là làm giảm huyết áp. Mà hẹp đường tống máu của tim do bệnh cơ tim phì đại đương nhiên đi kèm với huyết áp nền luôn thấp!

Tại hội nghị rất nhiều hướng đi mới trong việc làm giảm độ dày của cơ tim vùng gây tắc nghẽn đã được trình bày. Ấn tượng với số lượng ca bệnh của các đồng nghiệp Trung Quốc trong việc cải tiến phẫu thuật cắt cơ tim phì đại (phẫu thuật Wei) hay đốt bằng sóng cao tần RF cũng từ mỏm tim. Can thiệp qua da vẫn được chú trọng, từ phương pháp kinh điển mà Việt Nam đang thực hiện (làm tắc nhánh vách liên thất nuôi vùng cơ tim phì đại bằng cồn tuyệt đối), cho đến dùng thòng lọng và máy đốt để cắt cơ tim theo đường động mạch qua van động mạch chủ....

Bác sĩ chỉ không hoàn toàn đồng ý trong kỹ thuật dùng HIFU (Sóng siêu âm hội tụ cường độ cao) để đốt cơ tim phì đại. Cái máy này hiện nay được sử dụng điều trị quá nhiều bộ phận cơ thể nhưng với cơ chế dùng sóng âm chuyển hóa thành nhiệt năng (65°C - 100°C) tại cơ tim là tương đối mạo hiểm, cần thêm nhiều nghiên cứu trước khi ứng dụng rộng rãi.

Vậy nhưng có một điều bác sĩ "áy náy" nhất đó là các nghiên cứu ngẫu nhiên (RCT) đã chứng minh hiệu quả lâu dài của thuốc ức chế Myosin trong điều trị bệnh cơ tim phì đại. FDA (tổ chức kiểm duyệt thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ) đã phê duyệt từ 2/2022 và Châu Âu sau đó 1 năm. Thuốc được chứng minh hiệu quả cả về phương diện giảm triệu chứng lẫn tỷ lệ nhập viện, tử vong lâu dài. Tại sao bệnh nhân Việt Nam chưa được tiếp cận với loại thuốc được liệt kê là "first choice" trong điều trị bệnh lý không phải hiếm gặp này trong khi những nước lân cận như Thái Lan, Singapore... đều đã sử dụng vài năm nay!

Hỏi AI bác sĩ có câu trả lời "Muốn dùng tại VN hiện chỉ có cách xin nhập khẩu theo đơn cá nhân qua bệnh viện tuyến Trung Ương + Bộ Y tế duyệt, nhưng rất hiếm và chi phí bệnh nhân tự trả toàn bộ." Vậy nên chỉ còn cách dùng "hàng xách tay" cho các ca bệnh có điều kiện kinh tế, nhưng thật ra vẫn phạm luật.

Vậy đó, muốn một nền Y tế phát triển cân đối và bền vững, không chỉ cần phát triển những mũi nhọn như can thiệp, phẫu thuật, ghép tạng ... mà cần thiết kế một hệ thống sao cho bệnh nhân có thể tiếp cận những tiến bộ nhất của y học hiện đại trên một diện rộng. Điều đó quả thật khó nhưng cũng không phải bất khả thi. Ví dụ như thuốc đặc dụng chuyên khoa cần giao cho một bệnh viện làm đầu mối nhập và lưu trữ, nếu bệnh nhân cần thì chuyển đến trên phạm vi cả nước. Bệnh viện có trách nhiệm thương thảo với hãng cung cấp để có giá thành tốt nhất và nếu không sử dụng đến sẽ được miễn trách nhiệm lãng phí.

Không một hãng thuốc nào không tính đến lợi nhuận, họ sẽ ngần ngại trước một quy trình nhập khẩu phức tạp nhưng lãi chẳng được bao nhiêu. Tuy nhiên quy trình đơn giản (nhập trực tiếp vào bệnh viện) và với mục đích nhân đạo chắc chắn không một ai sẽ lắc đầu, phải không các bạn?

Hội nghị kết thúc rồi, "một bị" kiến thức, gặp lại những người bạn cũ và kết thêm một vài người bạn mới là những gì bác sĩ thu hoạch được trong chuyến đi này.

Ảnh minh hoạ: bệnh cơ tim phì đại — BruceBlaus. When using this image in external sources it can be cited as: Blause, CC BY 3.0, Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Blausen_0166_Cardiomyopathy_Hypertrophic.png)