Bít Thông Liên Nhĩ Tồn Dư

Cách đây 4 năm, anh đến BV ĐHY Hà Nội vì mệt khi gắng sức. Siêu âm tim phát hiện thông liên nhĩ (lỗ thủng giữa vách ngăn hai buồng tâm nhĩ trái và phải). Đây là bệnh tim bẩm sinh khá thường gặp; nếu bít hoặc vá lại từ lúc bé sẽ khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, do ít khám sức khoẻ nên khi phát hiện ra, lỗ thông đã rất lớn, gần 4 cm, gây giãn buồng tim và tăng áp động mạch phổi nhiều.

Chúng tôi đã quyết định bít bằng dụng cụ cỡ to nhất hiện có trên thế giới. Thủ thuật tương đối khó khăn nhưng cuối cùng cũng thành công. Bệnh nhân ra viện với kết quả siêu âm tốt: lỗ thông đã được bít kín hoàn toàn, áp lực động mạch phổi giảm rõ rệt. Bệnh nhân cảm thấy khoẻ lên rất nhiều và trở về cuộc sống bình thường.

Mọi chuyện diễn ra tốt đẹp cho đến tận đầu năm nay. Anh cảm thấy tim đập nhanh và hơi mệt khi chơi thể thao nên đi tái khám. Thật bất ngờ khi phát hiện một dòng máu từ tim trái xuyên qua dụng cụ chạy sang phải, lại làm tim to ra do quá tải thể tích. Đây chính là nguyên nhân gây triệu chứng mệt khi gắng sức của anh.

Việc dụng cụ đã nằm cố định trong tim 4 năm, giờ bị “thủng” một lỗ ở giữa, chưa từng được mô tả trong y văn. Tất cả nghiên cứu trên động vật thí nghiệm đều cho thấy sau 6 tháng, nội mạc sẽ phủ lên toàn bộ dụng cụ, hiểu theo nghĩa đen là đã được “lẫn” dưới lớp áo mới của tim. Về lý thuyết, không thể thủng lại sau nhiều năm! Vậy mà những việc không thể xảy ra lại có thể xảy ra, và đã xảy ra. Y học luôn là môn khoa học đặc biệt vì những lý do như vậy.

Tuyệt đại đa số các trung tâm tim mạch sẽ chọn phương án phẫu thuật với tuần hoàn ngoài cơ thể: mở tim ra, cắt bỏ cái dù rồi vá lại bằng màng tim hoặc vật liệu nhân tạo. Ý nghĩ đầu tiên của tôi khi cầm kết quả siêu âm qua thực quản cũng như vậy.

Tuy nhiên, thật tình cờ, một trung tâm tim mạch khác cũng vừa có ca bệnh gần giống. Các đồng nghiệp đã mổ và lấy dụng cụ ra khỏi tim. Nhìn những video clip và ảnh chụp cái dù, tôi nảy ra ý nghĩ: tại sao không dùng một dụng cụ khác bít lỗ thủng tồn dư này?

Lo lắng nhất là khi đưa dụng cụ vào sẽ làm bong các tổ chức bám trên bề mặt, dễ dẫn đến tắc mạch đại tuần hoàn. Bệnh nhân đang khoẻ mạnh mà bị tai biến mạch não, liệt nửa người thì vô cùng tai hại. Tuy nhiên, khi nhìn thấy cái dù mà đồng nghiệp lấy ra (hình 3), tôi tin mình có thể luồn qua chỗ thủng mà không làm bong lớp nội mạc bám xung quanh.

Bệnh nhân và gia đình được giải thích chu đáo, quyết tâm đi cùng với chúng tôi để tránh một cuộc đại phẫu với tim phổi nhân tạo. Cách giải thích dễ hiểu nhất là: nếu không làm được cách này, vẫn còn thêm lựa chọn là phẫu thuật tim mở.

Thủ thuật diễn ra thuận lợi với kỹ thuật tạo vòng loop động – tĩnh mạch sau khi xuyên qua lỗ thủng với sự hỗ trợ bắt "thòng lọng" ở quai động mạch chủ. Đưa một dụng cụ 12 mm (Vascular plug II) vào, bít kín hoàn toàn lỗ thủng. Tất cả diễn ra trong vòng 1 tiếng (hình 4 và 5). Hồi hộp nhất là lúc bệnh nhân thoát mê; khi anh mở mắt và bắt chặt tay tôi, tôi mới thở phào hết lo lắng.

Bài học tôi muốn chia sẻ là: trong ngành Y, mọi điều đều có thể xảy ra. Trước khi quyết định một việc chưa có tiền lệ, cần hết sức thận trọng cân nhắc. Nắm vững giải phẫu, sinh bệnh học và diễn biến tự nhiên là chìa khoá để có thể có được những quyết định đúng đắn.

▶ Mở video (media/0129_video.mp4)