Cầu Cơ Động Mạch Vành (Myocardial Bridge) Là Gì?

Bình thường động mạch vành như một hệ thống ống dẫn nước chạy trên bề mặt quả tim.

Sẽ là bất thường khi có 1 đoạn của nhánh lớn động mạch vành chạy xuống phía dưới cơ tim rồi mới chui lên. Đoạn cơ tim phía trên này được gọi là cầu cơ động mạch vành. Khi cơ tim co bóp trong thì tâm thu, cầu cơ cũng sẽ bóp làm thắt lại đoạn động mạch vành phía dưới.

Vì mạch vành cung cấp máu chủ yếu trong thời kỳ tâm trương nên tuyệt đại đa số bất thường này lành tính. Một số trường hợp có thể gây đau ngực khiến bệnh nhân phải đi khám bệnh và chụp động mạch vành chẩn đoán. Gần đây "phong trào" chụp cắt lớp toàn thân kiểm tra sức khoẻ khiến phát hiện rất nhiều bất thường này. Điều này gây lo lắng và nguy hiểm hơn là việc chỉ định điều trị quá mức.

Vậy nên Bác sĩ xin tóm tắt những sai lầm trong chẩn đoán và điều trị cầu cơ động mạch vành.

Sai lầm thứ nhất: nhầm lẫn cầu cơ với hẹp động mạch vành do mảng xơ vữa gây thiếu máu cơ tim. Nhiều bác sĩ chưa có kinh nghiệm đo mức độ hẹp trong thì tâm thu và kết luận hẹp động mạch vành 70% làm thay đổi hoàn toàn tình huống lâm sàng. Vì nếu hẹp thực sự hình ảnh hẹp sẽ xuất hiện cả 2 thì tâm thu và tâm trương (tổn thương ở bên trong lòng mạch chứ không phải ép từ ngoài vào). Dấu hiệu điển hình trên phim chụp mạch sẽ là hình ảnh "vắt sữa", mạch máu bị bóp lại trong thời kỳ tâm thu và nở ra bình thường trong thì tâm trương.

Thứ hai, lạm dụng chụp động mạch vành khi chưa có bằng chứng cơ tim thiếu máu, chỉ chụp mạch vành khi bệnh nhân có triệu chứng đau ngực điển hình đi kèm với nhiều yếu tố nguy cơ. Khi các dấu hiệu chưa rõ ràng, khuyến khích làm các thăm dò không chảy máu như điện tim gắng sức, siêu âm tim gắng sức, chụp Scintigraphy cơ tim, ... Nếu các test chức năng này dương tính khi chụp động mạch vành có cầu cơ, thái độ xử trí sẽ hoàn toàn khác với một trường hợp cầu cơ lành tính không cần điều trị.

Thứ ba, ở chiều ngược lại, nhiều bác sĩ chuyên khoa tim mạch coi cầu cơ là hoàn toàn vô hại. Điều này không đúng vì có những cầu cơ dài >20mm, sâu >2mm (như hình minh hoạ C - deep Myocardial Bridge) vẫn có thể gây thiếu máu cơ tim thực sự. Hơn nữa có cầu cơ gây tạo thuận cho việc phát triển mảng xơ vữa ở phía trước, sau và thậm chí ngay trong vùng cầu cơ đè ép vào động mạch vành.

Thứ tư, lạm dụng đặt stent vào đúng đoạn cầu cơ. Đặt stent vào đoạn cơ bị ép liên tục sẽ dẫn đến: gãy stent, tái hẹp rất cao, thậm chí nếu dùng bóng áp lực cao có thể gây vỡ mạch máu. Đối với những cầu cơ thực sự gây thiếu máu cơ tim nghiêm trọng, mặc dù đã điều trị nội khoa tích cực, phương án phẫu thuật bóc cầu cơ (myotomy) hoặc bắc cầu thường được ưu tiên lựa chọn.

Thứ năm, dùng Nitrates - nhóm thuốc giãn mạch trong điều trị cầu cơ là sai lầm hay gặp nhất. Vì nitrates làm giãn mạch, giảm tiền gánh và gây phản xạ tăng nhịp tim khiến đoạn cầu cơ bị bóp chặt hơn, đau ngực nặng hơn. Thuốc nền tảng điều trị là chẹn beta như để làm chậm nhịp, giảm lực co bóp, tăng thời gian tưới máu tâm trương. Tuy nhiên chỉ nên dùng khi thực sự có triệu chứng. Các thuốc dự phòng bệnh tim thiếu máu cục bộ như giảm mỡ máu, aspirin có thể cân nhắc sử dụng trong các trường hợp cụ thể.

Cuối cùng là những lời khuyên sai về lối sống. Cấm vận động hoàn toàn gây lo lắng và giảm chất lượng cuộc sống. Chính vì vậy Bác sĩ thường cho bệnh nhân làm test gắng sức và tuỳ theo kết quả để khuyên mức độ hoạt động thể lực. Tốt nhất là hoạt động thể lực vừa phải, tránh các hoạt động gắng sức đột ngột, thể thao đối kháng cường độ cao ở những người đã lớn tuổi.

Hy vọng đọc xong bài này ai có kết quả chụp mạch bị cầu cơ động mạch vành sẽ yên tâm hơn, và các bác sĩ trẻ không bỏ qua các thăm dò chức năng trước khi tìm hiểu giải phẫu của động mạch vành.