Nguyễn Ảnh Thủ, Quận 12, TPHCM
Thứ 2 - Thứ 6 : 09.00 Sáng - 09.00 Tối

Phòng Khám Hồng Nhan · Tin Tức

CT Scan

Trong thời gian gần đây, ngày càng nhiều cơ sở quảng cáo sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính như một công cụ hữu hiệu nhất để phát hiện bệnh trên người khoẻ mạnh. Bác sĩ đã viết một bài phân tích lợi - hại của việc này, nhưng có vẻ xu hướng chưa “hạ nhiệt” [1]. Các bệnh viện thi nhau quảng cáo những máy thế hệ mới với số dãy ngày càng nhiều, thậm chí lên đến hàng nghìn, khiến ngay cả nhân viên y tế cũng suy luận càng nhiều càng chính xác, “đắt sắt ra miếng”… Chính vì vậy bác sĩ xin chia sẻ để hiểu đúng về “số lát cắt” và “số dãy đầu thu” của máy cắt lớp vi tính

✦
CT Scan

Trong kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT), mỗi vòng quay của ống tia X quanh cơ thể bệnh nhân sẽ được hệ thống dãy đầu thu (detector array) ghi lại tín hiệu hình ảnh theo trục dọc (trục z). Mỗi hàng đầu thu tạo ra một “lát dữ liệu” trong 1 vòng quay.

_ Một là, về số dãy đầu thu và giới hạn kỹ thuật hiện nay

Cấu hình kỹ thuật của các máy cắt lớp hiện đại được chia theo số hàng đầu thu (detector rows) – đây là yếu tố quyết định độ phủ theo chiều dọc và tốc độ chụp. Các thế hệ CT lâm sàng hiện nay trên toàn thế giới phổ biến trong khoảng: 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256 đến tối đa khoảng 320 dãy đầu thu, cho phép tái tạo tới khoảng 640 lát dữ liệu trong mỗi vòng quay.

Đây là giới hạn kỹ thuật thực tế được ghi nhận trong các tài liệu chuẩn mực về Multislice CT của các tổ chức chuyên ngành chẩn đoán hình ảnh.

_ Hai là, vì sao xuất hiện con số “hàng nghìn”, “hàng trăm nghìn lát cắt”?

Có ba cách “thổi phồng” thường gặp:

•Đếm tổng số ảnh tái tạo sau khi chụp toàn bộ vùng cơ thể, có thể lên đến vài nghìn ảnh (ví dụ 4000–6000 lát ảnh mỏng). Đây chỉ là số lượng hình ảnh đầu ra, không liên quan đến cấu hình phần cứng của máy.

•Nhân số lát cắt với số pha chụp (động mạch, tĩnh mạch, thì muộn…) để ra con số “tổng lát cắt” hàng nghìn hoặc hàng trăm nghìn — hoàn toàn không đúng với định nghĩa kỹ thuật.

•Sử dụng con số lát cắt ảo hoặc thương mại mà không hiểu rõ cơ sở vật lý. Trong khi đó, thuật ngữ “64 slice”, “128 slice” hay “320 slice” đã được chuẩn hóa quốc tế, phản ánh số lớp dữ liệu thu được trong một vòng quay duy nhất, gắn trực tiếp với số hàng đầu thu vật lý của máy.

Như vậy, không có máy CT nào trên thế giới hiện nay có “hàng nghìn” hay “hàng trăm nghìn lát cắt” trong một vòng quay, dù là máy thế hệ cao nhất.

_ Ba là, số lát cắt lớn không đồng nghĩa với chất lượng chẩn đoán cao hơn nếu không đi kèm các yếu tố khác như:

Độ phân giải không gian và thời gian thực tế của máy,

Quy trình chụp và tối ưu hóa liều tia,

Kinh nghiệm của kỹ thuật viên và bác sĩ chẩn đoán,

Hệ thống xử lý ảnh, lưu trữ và tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng.

Thực tế, với kỹ thuật hiện đại, các máy từ 64 lát cắt trở lên đã đáp ứng tốt hầu hết các nhu cầu lâm sàng như sọ não, ngực, bụng, mạch máu, tim mạch. Việc chạy theo con số “nghìn lát cắt” chỉ có ý nghĩa quảng cáo thương mại, không có giá trị chuyên môn thực chất.

Cuối cùng, bác sĩ rất mong các cơ sở y tế cần tuân thủ nguyên tắc truyền thông minh bạch, tập trung vào chất lượng chuyên môn — mà ở đây là chỉ định chụp CT, tối ưu liều tia và năng lực chẩn đoán — thay vì chạy theo những con số “ảo” thiếu cơ sở khoa học.

[1]