CT Scan Động Mạch Vành Là Gì?

Vậy nên, tôi xin chia sẻ cách tiếp cận của mình khi một bệnh nhân trẻ tuổi đến khám vì huyết áp cao.

Thứ nhất là hỏi bệnh. Phải hỏi thật kỹ những câu hỏi sau:

THA xuất hiện từ bao giờ.

Con số huyết áp cao nhất là bao nhiêu, đo trong hoàn cảnh nào.

Đã dùng thuốc hạ áp hay biện pháp điều trị nào chưa.

Có các triệu chứng gì liên quan đến biến chứng của THA hay không, ví dụ: khó thở, đau ngực, tê yếu nửa người, mờ mắt tiến triển nhanh, tiểu đêm nhiều lần…

Tiền sử bản thân có các bệnh chuyển hoá đi kèm như rối loạn mỡ máu, đường máu, hẹp mạch vành… Đã dùng thuốc gì trong giai đoạn vừa qua, đặc biệt là các thuốc chống viêm, corticoid, thuốc tránh thai (nữ giới)…

Các yếu tố nguy cơ: béo phì, hút thuốc lá, ít hoạt động thể lực, gia đình có người bị THA, đột quỵ, nhồi máu cơ tim…

Thứ hai là đo huyết áp. (Xin tham khảo bài “Cách đo huyết áp đúng”). Tôi chỉ xin lưu ý mấy điểm sau:

Nên đo nhiều lần, vào nhiều thời điểm khác nhau.

Dùng máy đo điện tử để theo dõi huyết áp tại nhà và ghi vào sổ.

Trước khi đặt bút kê đơn (à quên, bây giờ là bệnh án điện tử nên phải nói là gõ đơn!), rất cần thiết đo Holter huyết áp 24 giờ để xác định được nhịp ngày – đêm của mỗi bệnh nhân, giúp lựa chọn thuốc, liều lượng và thời điểm uống phù hợp.

Thứ ba là xác định tổn thương cơ quan đích của bệnh THA: tim, mắt, não, thận và các mạch máu lớn. Một số sai lầm hay gặp:

Chúng ta thường quá chú ý đến tim và não, dẫn đến chỉ định chụp cắt lớp động mạch vành và não quá nhiều. Cần sàng lọc bằng các thăm dò đơn giản có thể đánh giá được cả giải phẫu lẫn chức năng như: điện tim đồ (trục trái, dày thất trái), siêu âm tim (thành tim phì đại, dày lên), siêu âm động mạch cảnh, hoặc làm nghiệm pháp gắng sức (giúp khảo sát mạch vành và đánh giá mức độ tăng huyết áp khi vận động mạnh)…

Bỏ qua cơ quan đích quan trọng là mắt và thận. Hiếm khi chúng ta cho người bệnh soi đáy mắt hay làm vi đạm niệu — những xét nghiệm hết sức đơn giản nhưng rất có giá trị trong chẩn đoán, phân độ và theo dõi tiến triển của bệnh.

Cuối cùng, phim X-quang ngực rẻ tiền nhưng có giá trị gợi ý giãn và vôi hoá động mạch chủ — hậu quả của THA lâu ngày.

Thứ tư là đi tìm nguyên nhân THA ở người trẻ. Đây là bước rất quan trọng, không thể thiếu khi tiếp xúc với bệnh nhân trẻ tuổi. Tuy nhiên, đây cũng là khâu khó nhất, khó có thể chia sẻ hết trong khuôn khổ một bài viết ngắn.

Tôi chỉ xin khẳng định rằng rất cần một team đa chuyên khoa gồm Tim mạch, Nội tiết, Tiết niệu, Thần kinh, Chẩn đoán hình ảnh… Nhiều ca vô cùng phức tạp, ví dụ như một khối u rất nhỏ nhưng tăng tiết Aldosterone, khiến bác sĩ phải luồn ống thông vào tĩnh mạch thận hai bên để lấy máu mới chẩn đoán được. Hoặc bệnh nhân có khối phình mạch não kèm THA — quá khó để phân biệt đâu là nguyên nhân, đâu là hậu quả.

Chỉ có teamwork mới giải quyết được vấn đề này. Vì vậy, ở các bệnh viện lớn cần có một quy trình khám cụ thể, dựa trên nguyên tắc logic, hiệu quả, và hạn chế lạm dụng xét nghiệm cận lâm sàng khi tìm nguyên nhân tăng huyết áp ở người trẻ tuổi.

Cho dù THA nguyên phát chiếm đến 95%, nhưng để kết luận một trường hợp trẻ tuổi bị THA không rõ nguyên nhân cần một quy trình chuyên nghiệp.

Đơn thuốc cho bệnh này thường là đơn thuốc suốt đời, vì vậy khi kê đơn thuốc THA cho người trẻ tuổi, điều đó đồng nghĩa với việc đưa quãng đời còn lại của họ sang một giai đoạn khác.

Với cá nhân tôi, số bệnh nhân “khỏi” — không phải tiếp tục uống thuốc huyết áp sau một thời gian điều trị — đếm trên đầu ngón tay.

Tuyệt đại đa số những người trẻ hết bệnh THA là vì đã tìm được nguyên nhân!