Đặt Máy Tạo Nhịp Tim Vĩnh Viễn (Permanent Pacemaker), Chăm Sóc Như Thế Nào?

Trong thực tế, có rất nhiều câu hỏi trong đầu của bệnh nhân và người thân, nhưng quả thật do thời gian eo hẹp và thậm chí cả cách hướng dẫn chưa được tường minh nên nhiều đáng tiếc có thể xảy ra trong quá trình chăm sóc, theo dõi sau khi được “cấy” máy tạo nhịp tim vĩnh viễn.

Tôi xin chia sẻ những lưu ý theo từng giai đoạn kể từ lúc kết thúc thủ thuật cho đến khi chăm sóc tại nhà và tái khám định kỳ.

_ Chỗ đặt máy được băng ép chặt, sau đó sẽ băng thông thường nếu không có dấu hiệu chảy máu hay tụ máu tại vết mổ.

_ Trong ngày đầu tiên: Cần theo dõi sát vết mổ. Thông báo ngay với nhân viên y tế nếu xuất hiện:

Vết mổ đau bất thường, đặc biệt vùng đặt máy nề đỏ hơn.

Xuất hiện dấu hiệu giật vùng cơ xung quanh máy tạo nhịp.

Cánh tay bên đặt máy sưng to với cảm giác tê và nặng.

_ Chăm sóc vết thương hằng ngày bằng dung dịch sát khuẩn cho đến khi lành hẳn (thông thường 10 - 12 ngày).

_ Thay băng nên thực hiện ở các cơ sở y tế như trạm xá, bệnh viện địa phương… Nếu không có điều kiện, cần tham khảo kỹ cách thay băng trước khi quyết định tự làm cho người thân mình (có thể xem trên YouTube, nhưng nếu chưa thực sự hiểu cần hỏi kỹ lại nhân viên y tế - không khuyến khích “sáng tạo” trong lĩnh vực này!).

_ Thời gian thay băng thường mỗi 48 giờ cho đến khi lành hẳn. Lưu ý nếu thấy bất thường cần báo nhân viên y tế, đặc biệt là “miệng” của vết khâu da có kín không, xuất hiện máu tụ hay cảm thấy máy bị lồi ra…

2. Trong vòng 1 tháng sau đặt máy:

_ Không giơ tay phía đặt máy cao quá bả vai.

_ Không xách vật nặng bằng tay này.

_ Không cử động quá mạnh, nhanh hoặc ngược lại không làm một động tác quá thường xuyên, lặp đi lặp lại liên quan đến tay cùng phía đặt máy tạo nhịp.

Lưu ý:

Không nên để vết mổ tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Trong năm đầu tiên nên hạn chế “phơi nắng” dưới mọi hình thức (máy tạo nhịp làm bằng titan nên rất dễ hấp thu nhiệt).

Không bôi những kem dưỡng da lên vết mổ. Tôi xin nhắc lại: Nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi quyết định làm bất cứ việc gì liên quan đến chỗ đặt máy tạo nhịp của bạn.

_ Luôn luôn nhớ mang theo Giấy/Sổ chứng nhận đặt máy tạo nhịp (loại máy, thời gian đặt, bác sĩ làm thủ thuật, số điện thoại liên hệ khi cần thiết).

_ Thông thường bệnh nhân sẽ tái khám 1 tháng, sau đó thưa dần ra 3 tháng - 6 tháng và 1 năm/lần.

_ Trong trường hợp có các dấu hiệu bất thường, đừng ngần ngại tái khám, đặc biệt nếu có khó thở, xỉu/ngất, sốt và sưng tấy vết mổ…

4. Những việc cần lưu ý trong sinh hoạt hàng ngày - đây là những việc bác sĩ hay quên nhắc bạn và chính bản thân người bệnh cũng ngại đặt câu hỏi vì tưởng là điều vụn vặt!

_ Khi đi vào siêu thị: Qua máy quét ở mỗi cửa hàng, bạn không cần lo lắng vì những hệ thống này không gây hại cho máy tạo nhịp. Tuy nhiên, không nên đứng ở chính giữa cửa an ninh quá lâu mà nên bước qua nhanh. Đừng thử xem máy tạo nhịp của mình có bị cửa an ninh phát hiện hay không ạ!

_ Khi đi qua cửa kiểm soát an ninh sân bay: Bạn phải trình giấy chứng nhận (certificate) đặt máy tạo nhịp và giải thích cho nhân viên an ninh biết tình trạng của mình để hạn chế tiếp xúc lâu với từ trường. Họ sẽ khám xét bạn bằng tay hoặc dụng cụ chuyên dụng không làm ảnh hưởng đến máy tạo nhịp.

_ Đối với các thiết bị điện sinh hoạt:

Không lại gần các que hàn hồ quang đang hoạt động.

Tránh các bếp từ; nếu sử dụng cần cách xa ít nhất 50 cm.

Không có chống chỉ định dùng lò vi sóng.

Tránh các thiết bị điện quá cũ và hoạt động chập chờn.

Điện thoại di động: Không nên để ở túi ngực gần chỗ đặt máy; tạo thói quen nghe bằng tai bên đối diện. Tất nhiên, tôi không khuyến khích "buôn" điện thoại hàng tiếng đồng hồ ở người bệnh đã đặt pacemaker.

5. Khi đi khám ở bệnh viện do nguyên nhân khác (ngoài tim):

_ Cần thông báo với các bác sĩ về tình trạng đã đặt máy tạo nhịp của mình, đặc biệt các bác sĩ không phải chuyên khoa tim như ngoại khoa, gây mê hồi sức, răng hàm mặt…

_ Chụp MRI: Nếu phải chụp Cộng hưởng từ (MRI), nên kiểm tra cẩn thận xem máy tạo nhịp mình đặt là loại có thể chụp MRI hay không (hiện nay có rất nhiều loại máy tạo nhịp đời mới cho phép chụp MRI, tốt nhất liên hệ với bác sĩ hoặc cơ sở y tế đã đặt máy cho mình).

_ Đeo đai tay: Có thể sử dụng trong vòng 1 tháng sau đặt máy tạo nhịp. Nhìn rất “ngầu” nhưng chủ yếu chỉ nhằm mục đích không sử dụng nhiều tay cùng bên với nơi đặt máy tạo nhịp.

Cuối cùng, tỷ lệ đặt máy tạo nhịp rất cao ở người lớn tuổi nên chúng ta hãy coi đó là diễn biến tự nhiên của cuộc sống - đừng quá căng thẳng nhưng cũng không nên chủ quan. Chắc chắn với sự cẩn thận và trang bị đủ kiến thức cần thiết, chúng ta sẽ hoàn toàn yên tâm sinh hoạt, thể thao, lao động, học tập cho dù trên ngực vẫn có chiếc máy tạo nhịp tim!