Hạ Huyết Áp Thay Đổi Tư Thế

Thứ nhất, thường gặp hạ huyết áp tư thế là hậu quả (tác dụng phụ) của việc dùng thuốc hạ áp. Chính vì vậy, cần loại trừ nguyên nhân này đầu tiên. Xin nhớ rằng hạ huyết áp tư thế đứng được coi là yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh tim mạch. Hạ huyết áp tư thế cũng là nguyên nhân gây chấn thương ở người già (chấn thương sọ não, gãy cổ xương đùi…). Đặc biệt, 20% bệnh nhân đái tháo đường sẽ có hạ huyết áp tư thế nhưng có thể không nhận ra vì không có triệu chứng cơ năng.

Thứ hai, việc chẩn đoán hạ huyết áp tư thế đứng bằng cách đo huyết áp theo đúng quy trình như sau:

Bệnh nhân nằm nghỉ ngơi ít nhất 5 phút, sau đó đo huyết áp tư thế nằm.

Yêu cầu đứng lên ít nhất 3 phút rồi đo huyết áp tư thế đứng.

Chẩn đoán hạ huyết áp tư thế nếu huyết áp tâm thu giảm hơn 20 mmHg hoặc/và huyết áp tâm trương giảm hơn 10 mmHg.

Nếu bệnh nhân có triệu chứng, việc khẳng định hạ áp tư thế đứng sẽ dễ dàng hơn vì khi này sẽ xuất hiện các triệu chứng giống những lần trước khi làm nghiệm pháp như trên.

Trong quá trình làm test, rất cần theo dõi nhịp tim của người bệnh. Ở người hạ áp tư thế do rối loạn tự chủ (dysautonomia), nhịp tim thường không tăng hoặc tăng ít. Trong khi đó, nếu tụt áp do thiếu máu hoặc giảm thể tích, nhịp tim sẽ tăng theo mức độ nặng của bệnh nguyên.

Thứ ba, chỉ định làm nghiệm pháp trong các trường hợp sau:

Bệnh nhân có triệu chứng: ngất, xỉu…

Sàng lọc ở nhóm có nguy cơ cao: Người lớn tuổi (> 65 tuổi), đang điều trị thuốc hạ áp, đái tháo đường, bệnh Parkinson, suy thận, bệnh mô liên kết, kém dinh dưỡng, mất nước…

Thứ tư, các yếu tố thuận lợi dẫn đến hạ áp tư thế đứng:

Thuốc hạ áp, giãn mạch (Nitroglycerin, chẹn kênh alpha dùng cho phì đại tiền liệt tuyến…).

Các thuốc chống trầm cảm, Parkinson, thuốc phiện, thuốc kháng cholinergic…

Mất nước, thiếu máu, kém dinh dưỡng, suy van tĩnh mạch… khiến giảm thể tích tuần hoàn và dẫn đến hạ huyết áp tư thế.

Thứ năm, rối loạn tự chủ được chia làm 2 dạng:

Rối loạn tự chủ tiên phát: Gặp trong các bệnh như Parkinson, sa sút trí tuệ thể Lewy, bệnh tự miễn, di truyền… gây tổn thương thực thể hệ thần kinh tự động.

Rối loạn tự chủ thứ phát: Do tác dụng phụ của thuốc, đái tháo đường, bệnh tim mạch, suy thận, bệnh đa dây thần kinh do rượu, thâm nhiễm bột amylose… gây ảnh hưởng đến chức năng của hệ thần kinh tự động.

Đây chính là cơ chế gây tụt áp tư thế đứng, cần nắm rõ để dự phòng và điều trị.

Thứ sáu, mục tiêu điều trị hạ huyết áp ở tư thế đứng:

Hướng dẫn bệnh nhân cách nhận biết và chẩn đoán hạ huyết áp tư thế đứng.

Dự phòng và xử trí bằng các phương pháp không dùng thuốc: chế độ ăn uống, tập luyện, kiêng khem…

Rất hiếm khi cần dùng thuốc nâng áp sau khi đã loại bỏ các yếu tố nguy cơ (đặc biệt là do thuốc gây ra).

Tôi có một bài thuốc “gia truyền” điều trị hạ áp tư thế đứng đó là:

Uống thật nhiều nước.

Ngủ gối cao đầu.

Không đứng quá lâu.

Và “nhịn mồm” kiêng rượu!

Nếu bài thuốc này không đỡ, bước 2 tôi sẽ cho bệnh nhân đi tất áp lực từ khi ngủ dậy, ngay trên giường.

Cực chẳng đã mới cần dùng đến thuốc điều trị tụt áp tư thế đứng. Có 2 loại tôi đã từng sử dụng nhưng cần hết sức thận trọng, đặc biệt trên bệnh nhân tụt áp tư thế do rối loạn tự chủ:

1. Midodrine (2,5 mg – dùng 2–3 lần/ngày):

Lưu ý: Không dùng thuốc trước khi đi ngủ 2–3 tiếng.

Cố gắng dùng liều thấp nhất có thể.

Không được dùng nếu bệnh nhân bị tăng huyết áp, nhịp tim chậm, hội chứng Raynaud, glaucoma, có thai và cho con bú…

2. Fludrocortisone (50–200 μg/ngày):

Sử dụng với sự thận trọng như các loại steroid khác.

Đặc biệt không được dừng đột ngột vì có thể gây suy thượng thận cấp ở người lớn tuổi.

Ảnh chụp sáng nay ở Tây Ninh với những người cứ gọi tôi bằng Thầy mà thực sự chưa dậy được chữ nào ạ

Chúc tất cả thật bình an.