ICU, Phòng Hồi Sức Tại Nhà

Các trường hợp bệnh nhân cần được chăm sóc tại ICU thường rất nặng như suy đa tạng, bệnh phổi cần hỗ trợ thở máy; các bệnh nhân tim mạch (sốc tim, nhồi máu cơ tim, suy tim nặng, phù phổi cấp, tăng huyết áp thể ác tính); bệnh tiêu hoá (xuất huyết tiêu hóa nặng, hôn mê gan, viêm tụy cấp, viêm gan siêu vi tối cấp); bệnh thận cần lọc máu cấp cứu; bệnh nhân có bệnh lý thần kinh như hôn mê hoặc liệt tiến triển (xuất huyết não, nhồi máu não, hội chứng Guillain–Bares), ngộ độc, tự tử...

3 Tiêu chuẩn của phòng ICU cần đạt được để phù hợp với tên gọi:

Đội ngũ y tế túc trực 24/24

Luôn có: máy thở, máy lọc máu, máy phá rung tim, hệ thống theo dõi (monitoring), hệ thống oxy áp lực cao, khí nén, máy hút… Ngoài ra còn có những máy đắt tiền ở các trung tâm y khoa như máy tim phổi nhân tạo (ECMO), bóng đối xung động mạch chủ (IABP) hay hệ thống hạ thân nhiệt chỉ huy…

Không gian an toàn: thường được bố trí gần khu phẫu thuật, can thiệp để tiết kiệm thời gian di chuyển trong trường hợp khẩn cấp; sử dụng công nghệ áp lực âm để hạn chế tối đa tình trạng nhiễm trùng giữa các bệnh nhân…

Thứ nhất, hiện nay một số lượng lớn bệnh nhân đang nằm kéo dài tại ICU trong các bệnh viện ở mọi tuyến, cả công và tư. Họ đã qua giai đoạn nguy kịch nhưng vẫn cần chăm sóc đặc biệt như bị hôn mê, liệt hoàn toàn hoặc đơn giản là quá già và yếu, không tự phục vụ được nhu cầu tối thiểu của bản thân. Các đối tượng này không còn cần các phương pháp thở máy áp lực cao, lọc máu hay hỗ trợ tuần hoàn. Họ chủ yếu cần chăm sóc điều dưỡng tích cực và phục hồi chức năng. Tuy nhiên, những việc này khó thực hiện tại nhà nên vẫn phải nằm lại bệnh viện. Chính vì vậy, thiếu giường ICU là vấn nạn của hầu hết các trung tâm y tế, không chỉ ở Việt Nam.

Thứ hai, ICU dù là nơi điều trị bệnh nhân rất nặng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt là nhiễm trùng. Hơn nữa, trong thực tế ở Việt Nam, do áp lực công việc cũng như thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, sai sót y khoa trong ICU không phải hiếm gặp và là một trong những nguyên nhân dẫn đến tử vong. Nhu cầu rời ICU càng sớm càng tốt không chỉ của gia đình bệnh nhân mà cả của bác sĩ và nhân viên y tế.

Thứ ba, với sự phát triển của công nghệ y khoa cũng như các công ty dịch vụ chăm sóc sức khỏe, việc tổ chức khám chữa bệnh tại nhà là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, vướng mắc lớn nhất là đối tượng này thường có nhiều bệnh nền, lớn tuổi nên diễn biến rất khó lường. Các tình huống cấp cứu có thể xảy ra bất cứ lúc nào như rối loạn nhịp tim, nhồi máu tái phát, cơn tăng huyết áp, cơn hen phế quản… hay đơn giản là sặc thức ăn mà không xử trí kịp thời cũng có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Thứ tư, trong thực tế đã có nhiều mô hình ICU tại nhà được “set up” phục vụ cho những gia đình có điều kiện. Đó là những cụ ông, cụ bà nằm một chỗ nhiều tháng, nhiều năm với các bệnh mạn tính. Sẽ có giường chuyên dụng, oxy, máy hút, máy khí dung, máy theo dõi liên tục, thậm chí cả máy thở chuyên dụng. Nhân viên y tế (điều dưỡng) sẽ thực hiện thuốc và chăm sóc theo giờ; ngoài thời gian đó sẽ có người chăm sóc thông thường (thường gọi là “osin”). Bác sĩ sẽ tham vấn từ xa, thỉnh thoảng đến khám để điều chỉnh thuốc và phương pháp điều trị.

Các ICU tự phát này có nhược điểm lớn nhất là không “chính thống”; việc điều trị mang tính thỏa thuận giữa hai bên nên khi xảy ra tai biến sẽ tạo ra khoảng trống pháp lý lớn. Ngoài ra, chi phí cao cũng là gánh nặng mà ít gia đình có thể chấp nhận trong thời gian dài. Về phía y tế, các ICU nhỏ lẻ này tiêu tốn nhiều nhân lực nhưng lại dễ xảy ra sai sót do không đảm bảo theo dõi liên tục 24/7 như trong bệnh viện. Chính vì vậy, nhiều tập đoàn tư nhân đã bắt đầu nghiên cứu mô hình này nhưng vẫn chưa “thấm đậm” màu sắc y tế, mà vẫn nghiêng nhiều về nghỉ dưỡng.

Theo mô hình chúng tôi đề xuất, sẽ là một mặt sàn khu dưỡng cư với những căn hộ được thiết kế chuyên dụng về hệ thống oxy, khí nén, hút áp lực. Đặc biệt, việc đảm bảo luồng không khí một chiều để phòng tránh nhiễm khuẩn như các phòng hồi sức tại bệnh viện là rất quan trọng.

Các trang thiết bị sẽ được cá thể hóa theo từng người bệnh và do bác sĩ chuyên khoa quyết định. Việc theo dõi được nhân viên y tế thực hiện 24/24 thông qua camera và hệ thống monitoring. Chăm sóc và thực hiện y lệnh theo giờ sẽ được tối ưu nhân lực, bởi theo mô hình này, một nhân viên y tế có thể quản lý 3–5 bệnh nhân.

Hơn nữa, “khối đế” của khu dưỡng cư sẽ là phòng khám đa khoa có bộ phận trực cấp cứu 24/7. Đây cũng là trung tâm chỉ huy để theo dõi các phòng ICU tại nhà thông qua hệ thống công nghệ thông tin mà chúng ta thường gọi là Telehealth.

ICU tại nhà sẽ thay đổi hình ảnh một phòng chăm sóc tích cực lạnh lẽo, nơi cửa tử dường như gần hơn sự sống. Gia đình sẽ gắn kết với người thân trong những thời điểm cam go nhất; tỷ lệ nhiễm trùng chắc chắn sẽ giảm vì không còn lây nhiễm chéo; nhân lực y tế được tối ưu hóa; và chi phí cho người dân cũng như ngân sách nhà nước sẽ được tiết kiệm. Quan trọng hơn, sẽ có thêm những chiếc giường ICU “trống” tại bệnh viện dành cho những bệnh nhân thực sự nguy kịch.

Thiếu giường hồi sức cấp cứu luôn là nỗi lo thường trực của mọi giám đốc bệnh viện như tôi. Chính vì vậy tôi mới nghĩ ra ý tưởng này. Dù chưa có nhiều mô hình tương tự trên thế giới, nhưng bản thân tôi rất quyết tâm và mong nhận được sự ủng hộ, triển khai thí điểm từ các đơn vị y tế khác trong cả nước.

Hai ông vừa ở viện Dưỡng Lão Tokyo bước thẳng ra chợ cá Toyosu khám phá món Tuna ngon nhất thế giới