Nhồi Máu Cơ Tim Cấp

Tuyệt đại đa số các trường hợp nhồi máu cơ tim (NMCT) cấp là do tắc nghẽn đột ngột động mạch vành (mạch máu nuôi cơ tim) — nói một cách dễ hiểu là tắc đường ống dẫn nước!

Đây là một cấp cứu nội khoa mà bất kỳ cơ sở y tế nào cũng phải nắm vững quy trình chẩn đoán và xử trí. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn rất nhiều thiếu sót xảy ra, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

Việc chẩn đoán xác định khá tường minh, gồm 3 tiêu chuẩn: cơn đau thắt ngực, biến đổi trên điện tâm đồ và tăng động học men tim. Rất đơn giản: có từ 2 tiêu chuẩn trở lên thì chẩn đoán xác định; 1 tiêu chuẩn thì nghi ngờ; còn 0 tiêu chuẩn thì cần loại trừ, không nghĩ đến NMCT cấp.

Tuy nhiên, để nhận định đúng các tiêu chuẩn này lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Cơn đau ngực trong thực tế “muôn hình vạn trạng”, nên nhiều trường hợp dễ nhầm lẫn như không đau ngực mà đau bụng vùng thượng vị, đau lan lên hàm… Điện tâm đồ cũng vậy, phụ thuộc rất nhiều vào trình độ của bác sĩ đọc kết quả. Duy chỉ có men tim (Troponin) là tương đối khách quan, nhưng vẫn có thể gặp dương tính giả và âm tính giả.

Chính vì vậy, vẫn có không ít trường hợp bị bỏ sót chẩn đoán, hoặc ngược lại, bị chẩn đoán quá mức. Có những bệnh nhân bị “lôi” đi chụp động mạch vành cấp cứu không đúng chỉ định vì thực chất không phải là NMCT cấp.

Để hỗ trợ sinh viên và bác sĩ trẻ, tôi đề ra phương pháp cho điểm trên thang 10 điểm. Trường hợp điển hình hoàn toàn là 10 điểm, hoàn toàn không phù hợp là 0 điểm. Cộng điểm của cả 3 tiêu chí: trên 15 điểm thì xác định NMCT cấp, dưới 15 điểm thì tiếp tục theo dõi.

Ví dụ: đau ngực rất giống điển hình, chỉ hơi khác sách một chút có thể cho 9 điểm; điện tâm đồ không thay đổi thì 0 điểm; men tim tăng cao có động học rõ là 10 điểm. Tổng cộng 19 điểm — cần khởi động ngay quy trình điều trị NMCT cấp, không chờ đến khi điện tâm đồ biến đổi.

Hôm qua, một người họ hàng của tôi đến một cơ sở y tế vì đau ngực điển hình (9–10 điểm), điện tâm đồ biến đổi rõ (sinh viên Y năm cuối cũng có thể nhận định được, 8–9 điểm). Tuy nhiên, do men tim chưa tăng nên các đồng nghiệp phân vân và cho đi chụp cắt lớp (CT scanner) động mạch vành. Thời gian vàng để tái thông mạch máu bị chậm lại, tốn thêm chi phí cho một xét nghiệm không cần thiết, và bệnh nhân phải tiếp nhận một lượng thuốc cản quang, chưa kể đến tia X có hại.

Đây không phải là trường hợp hiếm gặp. Chính vì vậy, tôi luôn nhấn mạnh rằng: dù phương tiện có hiện đại đến đâu, việc chẩn đoán bệnh nhanh và chính xác thì yếu tố con người vẫn giữ vị trí số một — không máy móc hay trí tuệ nhân tạo nào có thể thay thế hoàn toàn.

Các bạn trẻ luôn có thế mạnh trong việc cập nhật thông tin mới, nhưng những nền tảng cơ bản là điều không thể thiếu khi hành nghề trong lĩnh vực y khoa.

Ảnh chụp cái ông gắn bó nhất với tôi trong hơn 25 năm hành nghề can thiệp tim mạch. Chúc mừng Lê Minh E2 nhé. Đủ sức khoẻ để "nửa đêm gà gáy" vẫn dậy được đi thông mấy cái mạch máu bị tắc gây NMCT cấp ạ