Phình Động Mạch Chủ Bụng

Cái nguy hiểm nhất là bệnh có thể diễn biến “âm thầm”, không có triệu chứng cho đến khi bị vỡ đột ngột. Chính vì vậy tôi lại xin phép được chia sẻ những kiến thức cơ bản cho người dân và cả các bác sĩ, nhân viên y tế không phải chuyên khoa tim mạch.

Thứ nhất, Phình động mạch chủ bụng được định nghĩa là mất đi hình dạng ống dài chạy song song của thành động mạch chủ vùng bụng, có thể lan xuống cả động mạch chậu hai bên. Nói cho dễ hiểu, giống như cái săm lốp xe bị “chửa” mà bất cứ ai ở thập niên 80 đều đã từng nhìn thấy!

Thứ hai, Bệnh thường diễn biến âm thầm, không có triệu chứng. Nguy cơ vỡ xảy ra khi đường kính chỗ phình lớn nhất hơn 5cm.

Nguyên nhân chủ yếu: Do xơ vữa động mạch, chính vì vậy có thể có phình mạch ở nhiều vị trí khác ngoài bụng (động mạch đùi, khoeo, cảnh, mạc treo tràng…)

Nguyên nhân hiếm gặp hơn: Các bệnh mô liên kết như hội chứng Marfan, hội chứng Ehlers-Danlos hoặc do nhiễm trùng.

Thứ ba, Hoàn cảnh phát hiện phình động mạch chủ bụng thường là tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ hoặc đang điều trị bệnh khác ở nam giới lớn tuổi. Có thể tự sờ thấy hoặc đi khám phát hiện khối phình ở vùng bụng gần rốn, đập theo nhịp mạch.

Cũng có thể phát hiện tình cờ khi khám những vị trí mạch máu bị phình khác như mạch khoeo, mạch cảnh…

Lời khuyên của tôi: Cần tầm soát bằng siêu âm Doppler cho những trường hợp nghi ngờ có khối ở bụng đập theo nhịp mạch và/hoặc có các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch (hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, tiền sử gia đình…).

Chẩn đoán bệnh khi dọa vỡ dựa vào các triệu chứng đau bụng đột ngột, khác thường hoặc đau lưng, lan xuống hố thắt lưng hoặc nếp gấp bẹn. Một số trường hợp hiếm gặp có thể vỡ không có tiền triệu, bệnh nhân sẽ ngất xỉu, tụt huyết áp do sốc mất máu…

Đây là cấp cứu tối khẩn: Cần nhập viện càng sớm càng tốt khi có các cơn đau bụng bất thường mà dùng thuốc giảm đau không đỡ. Tỷ lệ tử vong của phình động mạch chủ bụng vỡ là khoảng 80%, nên thời gian là “vàng”.

Điều trị phình động mạch chủ bụng đa số là bằng thuốc và chế độ ăn uống, sinh hoạt.

Thuốc sử dụng: Aspirin 75 – 160mg/ngày và thuốc hạ mỡ máu.

Quản lý huyết áp: Cần quản lý tốt huyết áp (tránh để huyết áp dao động quá nhiều).

Chế độ ăn: Ổn định đường máu (giảm sử dụng đồ ngọt và các loại thực phẩm nhiều carbohydrate).

Lối sống: Tuyệt đối tránh khói thuốc lá, tăng cường tập thể dục nhưng không chơi những môn thể thao đối kháng, đặc biệt va chạm vào vùng bụng.

Chỉ định phẫu thuật phình động mạch chủ bụng khi:

3. Nếu có dấu hiệu dọa vỡ - vỡ phình: Cần chỉ định phẫu thuật - can thiệp cấp cứu.

Là người đầu tiên tham gia can thiệp stent graft động mạch chủ tại Việt Nam, tôi xin khẳng định đây là thủ thuật tương đối an toàn, có thể tiến hành trong đại bộ phận các trường hợp phình động mạch chủ bụng. Phẫu thuật mở để thay đoạn động mạch chủ chỉ định khi giải phẫu không phù hợp để can thiệp (5 – 10%) hoặc khi bị vỡ cần mổ cấp cứu.

Cuối cùng: Nếu bạn hoặc người thân, bệnh nhân của mình bị phình động mạch chủ bụng, việc theo dõi cẩn thận là hết sức quan trọng.

Lời khuyên của tôi:

_ Nếu túi phình < 4cm: Cần theo dõi, siêu âm Doppler 1 năm/1 lần.

_ Nếu từ 4 – 5cm: Nên theo dõi 6 tháng/1 lần bằng lâm sàng, siêu âm Doppler và MSCT Scanner động mạch chủ bụng 1 năm/1 lần.

Chúc các bạn buổi tối bình an