Nguyễn Ảnh Thủ, Quận 12, TPHCM
Thứ 2 - Thứ 6 : 09.00 Sáng - 09.00 Tối

Phòng Khám Hồng Nhan · Tin Tức

Sai Sót Y Khoa

Không làm hại thêm người bệnh là nguyên lý tối quan trọng của ngành y ở bất cứ thời kỳ nào, đất nước nào, kể cả y học hiện đại hay cổ truyền. Vậy nhưng điều đáng tiếc là hầu hết các ca bệnh diễn biến nặng đều có “đóng góp” của y tế. Một nghiên cứu được trích dẫn rộng rãi của Đại học Johns Hopkins cho thấy lỗi do nhân viện y tế gây ra được ước tính là nguyên nhân dẫn đến tử vong đứng thứ ba tại Hoa Kỳ, chiếm khoảng 250.000 ca tử vong mỗi năm [1]. Mỹ đã vậy, ta như thế nào các bạn có thể tự nhẩm tính ra.

✦

Việc giảm những lỗi này thực sự không hề dễ. Nguyên nhân đa phần đến từ lỗi hệ thống và lỗi tư duy. Các lỗi cá nhân (không cẩn thận, chưa thành thạo, thiếu đạo đức..) trong từng trường hợp cụ thể đều đã được mổ xẻ và “trả giá”, nên tôi xin không bàn đến ở đây.

Với lỗi hệ thống, đây là vai trò rất quan trọng của quản lý nhà nước. Bằng công cụ luật pháp và các hướng dẫn chuyên môn, Bộ Y tế có trách nhiệm giảm dần đến mức tối đa những lỗi này, ví dụ như: quy trình chuyển tuyến, kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện, nhập khẩu thuốc và các phương tiện can thiệp – phẫu thuật…

Với lỗi tư duy, theo tôi lại là phần khó thay đổi nhất, vì liên quan đến cả một quá trình giáo dục, đào tạo và cả ảnh hưởng của một xã hội đương đại với một thứ văn hoá vô cùng đặc biệt, đúng – sai, phải – trái lẫn lộn.

Đơn cử như chữ “cứu người” được nghe, nhìn thấy khắp mọi nơi. Thoạt qua thấy đầy tính nhân văn, nhưng một trường hợp chẩn đoán sai, loay hoay cho đến lúc bệnh nhân sắp chết mới tìm ra được cách chữa đúng thì đâu thể gọi là “cứu người”! Hay như một ca bệnh khó được chữa khỏi hết sức tài tình, nhưng nếu đặt giả thuyết bệnh nhân nằm ở bệnh viện khác, bác sĩ khác, có khi ca phẫu thuật còn tiến hành thành công hơn…

Vậy nên nguyên lý quan trọng nhất của Y khoa là “first, do no harm” được chúng tôi diễn đạt lại thành “biến cái phức tạp thành đơn giản” trong mọi hoạt động khám chữa bệnh và y học dự phòng. Những chiến lược đơn giản, tường minh sẽ giúp giảm thời gian phẫu thuật, thời gian nằm viện, giảm tỷ lệ biến chứng — hay thấy rõ nhất là tiết kiệm tối đa chi phí. Những bác sĩ giỏi sẽ đưa ra các quyết định mà việc thực hiện cảm giác “nhẹ như sợi tơ hồng”.

Đơn cử, một bà cụ hơn 90 tuổi bị hẹp rất nhiều mạch máu. Nếu hăng hái can thiệp, cho dù thành công về mặt kỹ thuật sau khi đặt gần chục cái stent, bà có thể rơi vào suy thận, phải lọc máu, rồi nhiễm trùng bệnh viện do nằm lâu, phải đặt ống thở và dần dần suy kiệt… Trong khi đó, chỉ cần điều trị nội khoa bằng thuốc, bà vẫn sống với nhu cầu vận động tối thiểu ở lứa tuổi 92 cho đến đại thọ.

Tư duy luôn khó — khó cả khi bàn về nó, và khó nhất là thay đổi nó. Điều này chắc đúng phải không các bạn?

https://www.bmj.com/content/353/bmj.i2139.long