Sáng Náy Bác Sĩ Khám Một Bệnh Nhân Sau Đặt Stent Động Mạch Vành 2 Năm

"Bỏ hút thuốc là điều dễ dàng nhất trên đời. Tôi biết vì tôi đã làm điều đó hàng nghìn lần rồi”. Đại văn hào Mark Twain đã nói như vậy.

Hôm nay bác sĩ xin dài dòng về thuốc lá - hoạt chất nicotine để mọi người có thêm kiến thức về một chất ai cũng biết có hại, nhưng vẫn sử dụng phổ biến ở khắp nơi trên thế giớ

Có một điều ít ai biết, nicotine là một loại thuốc trừ sâu tự nhiên.

Nicotine là một chất alkaloid màu vàng, được cây thuốc lá tạo ra. Cây thuốc lá là thành viên của họ cà — cùng họ với cà chua, ớt và ... cà độc dược. Nicotine thực chất là một loại thuốc trừ sâu tự nhiên. Khi côn trùng nhai lá thuốc lá, nicotine sẽ tấn công hệ thần kinh trung ương của côn trùng, khiến chúng chết.

Vì hiệu quả như vậy, nicotine đã từng được bán trên thị trường dưới dạng thuốc trừ sâu Black Leaf 40. Tuy nhiên, nicotine cũng giết chết các loài côn trùng có ích như ong, nên việc sử dụng đã bị ngừng lại.

Vào đầu những năm 1900, các nhà khoa học phát hiện ra một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng gọi là acetylcholine (ACh) đóng vai trò trong việc co cơ, tim đập, trí nhớ và sự chú ý.

Để hiểu cách thức hoạt động của ACh, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm các chất bắt chước tác dụng của nó. Họ tìm thấy hai chất: muscarine, được tìm thấy trong một số loại nấm độc, và nicotine, được tìm thấy trong lá thuốc lá. Tác dụng giống ACh chính là nguồn gốc nicotine tác động đến hệ thần kinh.

Nicotine kích hoạt giải phóng một loạt các chất dẫn truyền thần kinh, bao gồm dopamine, noradrenaline, serotonin, glutamate và endorphin. Cơn bùng nổ này tạo ra cảm giác khoái cảm.

Trong quá trình cai thuốc, nồng độ dopamine và các chất dẫn truyền thần kinh khác giảm sút dẫn đến các triệu chứng như đau đầu, khó tập trung và mất ngủ. Và kết cục là lại hút thuốc lá lại.

Mỗi năm, chỉ riêng tại Hoa Kỳ có hơn 400.000 người chết có liên quan đến hút thuốc. Để hạn chế tác hại của thuốc lá, nhiều chiến lược được phát triển để giúp mọi người bỏ thuốc. Tác dụng 'cảm thấy dễ chịu' của nicotine phần lớn được thúc đẩy bởi việc giải phóng dopamine.

Các nhà nghiên cứu đã khám phá các hóa chất ngăn chặn tác động của nicotine lên các thụ thể của nó trên não, đặc biệt là những thụ thể liên quan đến dopamine - nicotinic.

Một trong những công cụ hiệu quả nhất hiện nay là hoạt chất varenicline. Bằng cách chiếm chỗ trên các thụ thể nicotinic, varenicline ngăn nicotine liên kết với các thụ thể và giải phóng dopamine, do đó sẽ làm mất cảm giác sảng khoái hay hưng phấn khi hút thuốc. Đồng thời, varenicline gắn vào các thụ thể nicotinic trong não cũng sẽ kích hoạt chúng nhẹ nhàng để tiết ra một lượng dopamine vừa đủ, làm giảm cảm giác thèm thuốc và các triệu chứng cai thuốc (vật vã, bứt rứt), giúp mọi người dễ dàng thoát khỏi sự lệ thuộc vào nicotine hơn.

Nói vậy thôi, 5 ông ngồi cạnh bác sĩ hôm nay đều hút thuốc mà chẳng ông nào có định bỏ đâu.

Chỉ mong một người bỏ thuốc lá sau status này là bác sĩ đã hạnh phúc lắm rồi ạ

Ảnh minh hoạ: hẹp động mạch cảnh trong trên siêu âm — Nevit Dilmen (talk), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:RICA_Stenosis_174302500.jpg)