Tại Sao Tuân Thủ Điều Trị

Có rất nhiều dạng không tuân thủ điều trị gặp trong thực tế lâm sàng. Người thì tự bẻ đôi viên thuốc, người giảm liều uống 2–3 ngày một lần, người tiện uống luôn cả buổi sáng cho đỡ quên, hay cá biệt tự đổi thuốc vì nghe bà hàng xóm nói loại này tốt lắm…

Ngay sáng nay, tôi khám hơn chục bệnh nhân thì đã có 3 trường hợp không tuân thủ điều trị với các kiểu khác nhau. Cô bệnh nhân ở Quảng Ninh tự ngừng thuốc hạ mỡ máu một tháng để thử xem sao, LDL-C (mỡ xấu) tăng hơn 6 mmol/L — mức cao nhất kể cả khi chưa dùng thuốc (chọc vào “ổ kiến lửa” mà rút quân đột ngột là kiến ào ra cắn lại ta ngay). Một bác bệnh nhân khác mới dùng thuốc hạ áp nhưng ho quá nên dừng luôn, khiến huyết áp tăng vọt. Cuối cùng là một vị chính trị gia nổi tiếng uống thuốc huyết áp lâu nay ổn định, bác sĩ điều trị cho dừng thuốc mà chưa đeo Holter để khẳng định huyết áp ổn định 24 giờ!

Muôn hình vạn trạng của việc không tuân thủ — do bản thân, do gia đình, và cả do chính bác sĩ, bệnh viện chưa chú trọng đúng mức đến vấn đề cực kỳ nghiêm trọng này.

Nhân ngày tuân thủ điều trị quốc tế, tôi xin có mấy lời khuyên như sau:

Thứ nhất, trong mọi hoàn cảnh, trước khi ngừng hoặc thay đổi thuốc, phương pháp điều trị hay thậm chí chế độ ăn uống, sinh hoạt, rất cần tham khảo ý kiến của bác sĩ đang kê đơn, hướng dẫn mình. Đừng ngại chia sẻ, dù là những lý do tế nhị (thuốc đắt quá không thể uống lâu dài, nhà ở xa, công việc bận rộn không tái khám mỗi tháng một lần, hay đơn giản là cảm giác rất sợ nuốt viên thuốc kích thước to…).

Thứ hai, nếu xảy ra phản ứng phụ nghi do thuốc điều trị, cần sớm đến tái khám để chẩn đoán chính xác nguyên nhân, tránh việc tự suy luận, đi khám ở cơ sở khác, ra nhà thuốc tư vấn hay hỏi bà hàng xóm…

Thứ ba, lưu ý tất cả các lời dặn của bác sĩ, không được làm mất đơn thuốc (tải app của các cơ sở y tế hoặc đơn giản là chụp lưu vào điện thoại). Mục đích là để kiểm tra lại đơn và những lời ghi chú khi nhớ chưa chính xác.

Thứ tư, khi đi công tác xa nhà, nên có thói quen chuẩn bị thuốc như sắp xếp quần áo, đồ dùng cá nhân. Thuốc nên được bóc vỏ, để vào các ngăn chia rõ sáng – chiều (hộp chia thuốc này bán hoặc tặng ở nhiều nhà thuốc).

Cuối cùng, ứng dụng công nghệ giúp tuân thủ thuốc là một hướng đi rất rõ ràng trong tương lai gần. Cần sự cố gắng từ cả hai phía: bệnh nhân nên tải các app quản lý bệnh mạn tính của mình, cài đặt nhắc thuốc trên điện thoại… Phía y khoa cần đổi mới từ việc kê đơn thuốc, nhắc lịch tái khám qua tin nhắn tự động cho đến phát triển các viên thuốc phối hợp giúp giảm số lượng thuốc cần dùng trong ngày, từ đó tăng tuân thủ rõ rệt. Các bạn thử hình dung 10 năm nữa, ra đời một viên thuốc vừa hạ áp, vừa điều trị đái tháo đường, hạ mỡ máu và cả chống đông — sáng ra các cụ chỉ cần “chiêu” một viên là yên tâm cả ngày!

Đang chuẩn bị đăng bài tôi nhận được kết quả mỡ máu của Vũ Hải G. Sau 2 tuần bỏ thuốc mỡ máu, kết quả xấu đến mức cậu ấy phải thốt lên :"Bao nhiêu tiền kiếm được lại nộp hết cho ông Nguyễn Văn A rồi!"

March 27th — The World Heart Federation! Hãy ghi nhớ ngày này các bạn nhé.