Tăng Huyết Áp Khẩn Trương

Trước hết, cần phân biệt hai tình huống có thể gặp — rất dễ bị nhầm lẫn nhưng lại có cách xử trí hoàn toàn khác nhau. Đó là Cơn Tăng Huyết Áp Cấp (acute hypertension) và Tình Trạng Cấp Cứu Tăng Huyết Áp (hypertensive emergency).

Là các cơn huyết áp cao xảy ra nhanh, đột ngột và thoáng qua trong một khoảng thời gian nhất định nhưng chưa gây ảnh hưởng đến các cơ quan “đích” (các cơ quan quan trọng như tim, mắt, thận, não).

Đây là tình trạng có thể điều trị ngoại trú (tại nhà).

-> Đa phần có yếu tố khởi phát như lo lắng, đau, viêm mũi xoang… Chỉ cần nghỉ ngơi, huyết áp đã có thể giảm xuống. Nếu quá lo lắng, có thể dùng an thần nhẹ như thảo dược (Rotunda, Mimosa…), Melatonin hoặc thậm chí Seduxen.

-> Trường hợp huyết áp chưa hạ ngay (đặc biệt khi huyết áp tâm trương > 110 mmHg), có thể khuyên bệnh nhân dùng thêm 1/2 liều thuốc huyết áp đang sử dụng, kết hợp thuốc an thần để giảm lo âu.

Tuyệt đại đa số các cuộc điện thoại gọi cho tôi đều thuộc nhóm này. Ngoài ba ý quan trọng vừa nêu, tôi thường có hai “mẹo” nhỏ để giúp bệnh nhân và gia đình yên tâm hơn:

Thứ nhất, tôi luôn động viên rằng con số huyết áp nguy hiểm thường lấy tuổi + 100. Các bác nhẩm tính một chút, thấy mình vẫn trong giới hạn an toàn là đã giảm được một nửa sự lo lắng.

Thứ hai, đừng đo huyết áp quá nhiều. Chỉ cần đo lại thấy huyết áp giảm, dù chỉ 5 mmHg, cũng đã có thể yên tâm. Giống như nồi áp suất đã xì hơi dù chỉ một chút thì nguy cơ vỡ cũng không còn. Đo thế thôi là đủ rồi; uống viên an thần để cả nhà và bác sĩ đều được ngủ ngon

Là tăng huyết áp kèm các dấu hiệu ảnh hưởng rõ rệt đến cơ quan “đích” như: đau ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim, tăng áp lực nội sọ, dấu hiệu thần kinh khu trú, suy thận cấp, phù phổi cấp hoặc tách động mạch chủ…

Đây là một cấp cứu nội khoa thực sự, có thể đe dọa tính mạng, nên bắt buộc phải nhập viện để hạ huyết áp kịp thời, tránh các biến chứng nặng nề.

-> Cần tìm các nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng này như: ngừng thuốc hạ áp đột ngột, hẹp động mạch thận, u tủy thượng thận, suy thận cấp, ngộ độc các dẫn chất thuốc phiện, tiền sản giật…

-> Những việc cần làm khi bệnh nhân nhập viện:

Truyền dịch (lưu ý nếu không có suy tim): khoảng 500 ml NaCl 0,9% trong 1 giờ.

Điều chỉnh kali máu dựa trên xét nghiệm và lượng nước tiểu của bệnh nhân.

Hạ áp bằng thuốc đường tĩnh mạch như Nicardipine, Labetalol… vì tác dụng nhanh và dễ kiểm soát liều. Nitroglycerin truyền tĩnh mạch chỉ dùng khi tăng huyết áp kèm hội chứng vành cấp hoặc phù phổi cấp do suy tim.

Nếu không có các thuốc trên, có thể dùng lợi tiểu đường tĩnh mạch (Furosemide 40–250 mg/24 giờ), đặc biệt hiệu quả ở bệnh nhân ứ huyết, phù.

-> Thuốc đường uống cần được gối đầu càng sớm càng tốt. Các thuốc hạ áp nhanh như Captopril, Ramipril có thể dùng nhưng phải hết sức thận trọng. Hạn chế dùng Adalat nhỏ dưới lưỡi vì có nguy cơ gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

-> Điều trị nguyên nhân nếu có: hẹp động mạch thận, bệnh van tim, lấy thai trong tiền sản giật, sản giật…

->Theo dõi sau cơn tăng huyết áp chủ yếu dựa vào lâm sàng, đặc biệt là lượng nước tiểu (đi được nhiều là yên tâm rồi ạ).

Người đã từng bị tăng huyết áp khẩn cấp có nguy cơ tái phát cao gấp 2–3 lần nếu nguyên nhân chưa được giải quyết. Vì vậy, cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân là điều đặc biệt quan trọng, nếu không muốn các biến chứng tiếp tục tàn phá những cơ quan trọng yếu.

Hãy tìm cho mình hoặc người thân một bác sĩ, hay một cơ sở y tế, có thể chăm lo con số huyết áp — dù chưa “đẹp như mơ” — nhưng giúp ta luôn yên tâm sống trong một tâm trạng bình an và hạnh phúc.

Sakura muộn ờ Đà Lạt vẫn thật đẹp ạ