Từ “Theo Dõi” Trong Chẩn Đoán Nghĩa Là Gì?

THEO DÕI là đã nghĩ nhiều đến bệnh này nhưng chưa xác định chính xác được.

Về nguyên tắc, cụm từ này thường gặp ở phòng khám, khu vực cấp cứu ban đầu. Tuy nhiên, cá biệt có những trường hợp nằm viện lâu ngày, “hội chẩn lên hội chẩn xuống” vẫn không chẩn đoán xác định được đây là bệnh gì!

Cái lợi thứ nhất của từ “theo dõi” là không làm các nhân viên y tế chủ quan, mà như một lời cảnh báo cần tiếp tục để tâm tìm kiếm các bằng chứng khẳng định hay phủ nhận hướng chẩn đoán đó.

Thứ hai, đây là nguyên tắc nghiệp vụ để bảo vệ người bác sĩ, vì nhiều trường hợp diễn biến nhanh, không ngờ tới — nếu không có từ này sẽ gặp vô vàn rắc rối.

Ví dụ: một người trẻ tuổi đến khám sau khi va đập, hoàn toàn khoẻ mạnh, tỉnh táo, không nhớ rõ sự việc xảy ra khi tai nạn. Nếu bác sĩ chủ quan bảo “chắc không sao đâu, cứ nằm đợi chụp CT Scanner sọ não”, đùng một cái, bệnh nhân đi vào hôn mê do máu tụ lan nhanh — mà trước đó chính là dấu hiệu “khoảng tỉnh” trong y học.

Kiểm tra bệnh án thiếu bút phê “Theo dõi chấn thương sọ não kín”, cậu bác sĩ trẻ kia chắc chắn nguy to!

Cuối cùng, trong hoàn cảnh y học Việt Nam hiện nay, THEO DÕI là cứu cánh để… không bị xuất toán bảo hiểm. Cứ chẳng ghi gì mà cho một loạt xét nghiệm cận lâm sàng, không chóng thì chày cũng gặp cảnh “dở khóc dở cười”. Thật ra, trong nghề Y, các xét nghiệm không chỉ nhằm chẩn đoán xác định mà còn để loại trừ. Ví dụ: chuẩn bị một cuộc đại phẫu trên ông cụ 80 tuổi, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá…, chúng tôi sẽ cho chụp động mạch vành kiểm tra. Vậy nhưng nếu thiếu từ “theo dõi bệnh tim thiếu máu cục bộ”, tôi cũng sẽ bị bảo hiểm xuất toán theo chuyên đề.

Thứ nhất, là sự lười suy nghĩ. Cứ “phệt đại” vào rồi cho một đống chụp chiếu; khi kết quả về bình thường, lại “theo dõi tiếp” bệnh khác. Hạn chế viết từ này, chúng ta sẽ “động não” hơn để tìm con đường ngắn và tiết kiệm nhất đến chẩn đoán. Ví dụ như “theo dõi ung thư” — bệnh nhân sẽ tốn không biết bao nhiêu thời gian và tiền bạc, để rồi có khi kết quả lại hoàn toàn bình thường.

Nên chăng, mỗi bệnh viện cần rà soát xem bệnh nào hay được chẩn đoán “THEO DÕI”, để xây dựng quy trình riêng, cụ thể, rõ ràng. Ví dụ: hiện nay “theo dõi hội chứng trào ngược dạ dày – thực quản” là chẩn đoán được nhắc đến nhiều nhất. Gặp ông BS A sẽ cho soi dạ dày gây mê; ông B chỉ cần nội soi Tai – Mũi – Họng; còn bà C thậm chí chẳng cần làm xét nghiệm gì, cho thuốc luôn như một biện pháp vừa điều trị thử vừa chẩn đoán.

Cái hại thứ hai — nhưng nguy hiểm nhất — là làm bệnh nhân sợ. Thử hình dung, người nhà mình đang khoẻ mạnh, đi khám về, cầm trên tay tờ giấy ghi chẩn đoán: “Theo dõi nhồi máu cơ tim” — chỉ vì có một bất thường nhỏ trên điện tâm đồ!

Tôi luôn chia sẻ với các bạn nội trú và sinh viên Y:

Khi nghĩ đến nhồi máu cơ tim, luôn cần 3 yếu tố:

2. Men tim tăng động học

Mỗi yếu tố cho tối đa 10 điểm nếu giống như sách, không giống tẹo nào là 0 điểm. Cộng lại trên 15 điểm mới được đặt bút ghi “Theo dõi NMCT cấp”. Vậy nên, chỉ một bản ghi điện tim cho dù rất giống NMCT, cũng chỉ được 10 điểm — đừng hấp tấp mà mang cái hoảng cho người bệnh và gia đình họ.

Nhớ lại thời còn học đại học, bọn sinh viên chúng tôi làm bệnh án, nhiều khi tinh nghịch ghi vào chẩn đoán COĐB. Các Thầy cứ tưởng ghi nhầm là COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính),

Y học hiện đại, với sự đào tạo y khoa bài bản, chắc chắn từ THEO DÕI sẽ dần mất đi trên các bệnh án. Vậy nhưng, nếu y học trở nên dễ dãi, từ này sẽ ngày càng dày đặc trên những đơn thuốc mà chúng ta gặp hàng ngày!

Một ngày mệt phờ với 21 ca can thiệp, gần 60 bệnh nhân hội chẩn tại Mandalay General Hospital