Viêm Nội Tâm Mạc Nhiễm Khuẩn

Đây là bệnh rất nặng và tỷ lệ mắc không hề ít trên thực tế lâm sàng nên bác sĩ xin chia sẻ những điều cơ bản nhất cho đồng nghiệp trẻ và những người theo dõi FB. Mục đích chính là giúp cho bệnh nhân không bị chẩn đoán nhầm, muộn và chỉ định điều trị không hợp lý.

Thứ nhất, VNTMNK là tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở lớp nội tâm mạc, - lớp màng mỏng lót bên trong buồng tim và bao phủ các van tim.

Bình thường, dòng máu qua tim không để lại vi khuẩn, nấm hoặc các vi sinh vật khác. Nhưng nếu nội mạc của tim bị tổn thương do có bệnh bẩm sinh hoặc mắc phải thì các tác nhân gây bệnh sẽ có điều kiện thuận lợi bám vào và sinh sôi. Quá trình viêm tạo ra các "ổ áp xe" mà theo chuyên môn gọi là những “cục sùi” dính vào các van tim và mạch máu.

Thứ hai, nguồn vi khuẩn vào máu có thể đến từ: Răng miệng như bệnh nhân bị viêm lợi, nhổ răng, làm răng không đảm bảo vô khuẩn; Da và niêm mạc do vết xước, mụn nhọt, xăm mình, xỏ khuyên...; Thủ thuật y khoa, chạy thận, nội soi; Tiêm chích: đặc biệt là tiêm tĩnh mạch không vô khuẩn (nghiện ma tuý)....

Thứ ba, bệnh có thể diễn biến cấp tính trong vài ngày hoặc âm ỉ trong nhiều tuần. Các dấu hiệu thường gặp:

Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, thường là sốt cao nhưng có thể nhẹ thậm chí không sốt ở những người già, suy yếu miễn dịch. Đi kèm với sốt là ớn lạnh, mệt mỏi, sụt cân, đổ mồ hôi đêm...

Bệnh lý tim mạch có thể có từ trước như tim bẩm sinh (thông liên thất, còn ống động mạch, sa van hai lá ...) nhưng cũng có thể mới xảy ra (sau thay van tim, sau can thiệp, phẫu thuật ngoài tim...) thậm chí không có bệnh tim từ trước!

Dấu hiệu tắc mạch do các khối sùi bong ra và bắn lên não, phổi, thận, mạch ngoại biên ...

Dấu hiệu ngoài da: nốt nhỏ đau ở đầu ngón tay chân gọi là nốt Osler, chấm xuất huyết ở lòng bàn tay, bàn chân, dưới móng tay

Thứ tư, nguyên tắc điều trị là bắt buộc cấy máu để lựa chọn kháng sinh. Khi sử dụng phải bắt đầu ngay kháng sinh liều cao, đường tĩnh mạch, kéo dài. Tác nhân gây bệnh nằm trong sùi van tim, rất khó để kháng sinh thấm vào, nên phải dùng liều cao và kéo dài 4-6 tuần, thường phối hợp 2 loại để diệt khuẩn và tránh kháng thuốc. Tuyệt đối không tự sử dụng thuốc hạ sốt, kháng sinh đường uống khiến bệnh tiến triển âm thầm dẫn đến kháng thuốc và khó chẩn đoán.

Thứ năm, khi nào cần phẫu thuật tim? Đây là câu hỏi quan trọng nhất nhưng nhiều khi rất khó khăn để ra quyết định. Thông thường sẽ mổ khi hết sốt, kháng sinh đã đủ liệu trình và tổn thương tim đáng kể (van, các dị tật bẩm sinh)

Vậy nhưng vẫn có 3 trường hợp bắt buộc phải mổ sớm khi:

. Suy tim tiến triển do van tim bị phá hủy gây hở van cấp tính nặng.

. Nhiễm trùng không kiểm soát được: sốt kéo dài trên 7-10 ngày dù đã dùng kháng sinh đúng, ổ áp xe quanh van.

. Nguy cơ tắc mạch cao: sùi lớn, di động nhiều hoặc/và đã có biến chứng tắc mạch não, thận, lách, động mạch ngoại biên ... trước đó.

Cuối cùng, VNTMNK là bệnh cấp cứu nội khoa. Nếu bạn hoặc người thân đang sốt kéo dài, ớn lạnh, sụt cân, có tiếng thổi ở tim hoặc/và có tiền sử bệnh van tim, thay van, đặt máy tạo nhịp, hoặc tiêm truyền ..., cần đến ngay bệnh viện có chuyên khoa Tim Mạch để được cấy máu và siêu âm tim sớm nhất.

Chúc tất cả mọi người luôn có trái tim thật khoẻ

Ảnh minh hoạ: siêu âm tim trong viêm nội tâm mạc — Endocarditis_ultrasound.gif: Daisuke Koya, Kazuyuki Shibuya, Ryuichi Kikkawa and, CC BY 2.0, Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Endocarditis_ultrasound.JPG)